Skąd się wziął Sylwester?

new-years-eve-1036513_960_720

Nie tak dawno obchodziliśmy koniec starego roku – po którym przywitaliśmy 2016 rok – czyli Dzień Świętego Sylwestra. Jest to okazja do zabawy znana na całym świecie, jednak tak naprawdę mało kto wie jaka jest geneza tego dnia.

Dzień Świętego Sylwestra to w niektórych miejscach religijne oraz narodowe święto. Sylwester – wigilia Nowego Roku, noc z 31 grudnia  na 1 stycznia, kiedy świętuje się koniec starego roku i początek nowego.

Ostatni dzień roku obchodzony jest jako pamiątka Świętego Sylwestra – papieża, który zmarł 31 grudnia w 335 roku. Według przekazów Sylwester zwyciężył strasznego potwora Lewiatana, który mógł zniszczyć świat. Jednak to nie od tego roku hucznie obchodzono ten dzień, wszystko zaczęło się wraz z nadejściem roku 1000. Ze względu na magię okrągłej liczby, ludzie spodziewali się nadejścia końca świata; dodatkową przesłanką był fakt, że ówczesny następca świętego Piotra nazywał się Sylwester II – rozumowano, że skoro Sylwester I pokonał Lewiatana, tak Sylwester II miał go ponownie uwolnić. Chociaż duchowieństwo zapewniało, że koniec świata nie nastąpi, wśród prostego ludu dominowało inne przekonanie. Modlono się wtedy gorliwie do świętego Sylwestra – co miało przynieść pożądany skutek – świat nie został zniszczony.

Nowy Rok, który zbiega się z dniem pamięci Świętego, odtąd został  nazywany Sylwestrem. Dniem uroczystości tego świętego stały  nie jego urodziny, a dzień jego śmierci.

Pochodzenie i znaczenie imienia „sylwester”

Słowo „sylwester” ma trzy znaczenia: pisane z wielkiej litery oznacza imię męskie lub dzień 31 grudnia, zaś z małej – zabawę, uroczystość. Imię męskie jest pochodzenia łacińskiego, które wywodzi się od słowa „silvestris”, co znaczy „człowiek żyjący w lesie, leśny”. W Polsce używane jest oficjalnie od XIII wieku.

Tokaj zamiast szampana

W Polsce tradycyjnie Nowy Rok witano węgrzynem, czyli Tokajem. Wino Tokaj swoją nazwę zawdzięcza regionowi, w którym jest produkowane. Region z kolei zaczerpnął z nazwy miasteczka (węgierskie miasto Tokaj), które leży u stóp góry nazywającej się – oczywiście – Tokaj. Szampan wyparł w Polsce tradycyjnego Tokaja w połowie XX wieku.

Tradycyjne jedzenie

Z Sylwestrem związane są liczne ludowe tradycje, np.: wypiekanie „bochniaczków” i „szczodraków” (chlebów i bułeczek). Pieczywo to miało przynosić zdrowie, szczęście i pomyślność. Gospodarz nie mógł zapomnieć o żadnym szczodraku, musiał każdemu otworzyć i poczęstować go szczodraczkiem. Musiał ich mieć na tyle dużo,  żeby nie zabrakło dla wszystkich.

Tradycje świąteczne

W Nowy Rok – tak jak w okresie świątecznym – po domach chodzili poprzebierani kolędnicy, grając i śpiewając. Na ziemi Sądeckiej i Rzeszowskiej w dniu Nowego Roku (i tylko w tym dniu) przychodziły z życzeniami „draby”.

Wśród nowoczesnych tradycji bardzo popularny jest zwyczaj wystrzeliwania fajerwerków i petard.

Przysłowia o Nowym Roku

Wielkie znaczenie przywiązywano do pierwszego dnia Nowego Roku, bo „Nowy Rok jaki, cały rok taki’'. Szczególną wyrocznią była pogoda: „na święty Sylwester mroźno, zapowiedź na zimę groźną”, „gdy na Nowy Rok pluta, ze żniwami będzie pokuta” lub „na Nowy Rok jeśli jasno i w gumnach będzie ciasno”.

Życzenia

Nasi przodkowie przywiązywali dużą wagę do życzeń noworocznych. Życzono więc sobie „do siego roku” (obyśmy doczekali w zdrowiu roku, który nadejdzie), polecano boskiej opiece, życząc „Bóg cię stykaj” (niech Bóg kieruje twoimi poczynaniami). Staropolski zwyczaj nakazywał składać życzenia osobiście.

Kiedy nadchodzi Nowy Rok, składamy sobie życzenia, mówiąc czasem „do siego”, jednak większość nie rozumie sensu tych życzeń, a winę za to ponosi właśnie tajemnicze słówko „siego”. Jednak aby wytłumaczyć jego znaczenie, trzeba sięgnąć aż do języka prasłowiańskiego, ponieważ słowo „siego” jest dopełniaczem staropolskiego zaimka wskazującego. Tak więc „do siego roku” to znaczy „do tego roku”.

Dawniej „do siego roku!” było formułką życzeń wigilijnych. Podczas kolacji dzielono się opłatkiem i mówiono: „życzę ci, kumie, sąsiedzie, do siego roku”, co znaczy: „obyś doczekał w zdrowiu tego roku, który nadejdzie”.

Nikol HOVORKOVA

Grafika: pixabay.com

PARTNERZY:
Rekrutacja WSIiZ!